wie waren de bewoners van het pand Miedwei 5 te Brantgum? (de ald Miedhoeke)

Had de kerk van Waaxens een pastorie-boerderij te Brantgum?

In het pand Miedwei 5 te Brantgum (tegenwoordige adres) wordt tot 1760 geen vee in huis gehouden.Hierna een gering aantal koeien en of rieren.

Huis Miedweg 5Het grootste aantal in 1774 wanneer er twee koeien en een rier aanwezig zijn. In 1757 wordt de schoorsteen weggebroken (om minder belasting te betalen). Het valt op dat er meerdere mensen en gezinnen tegelijk in het huis wonen. In 1774 wordt er een schoorsteen bijgebouwd die in 1775 weer wordt afgebroken.

Registratie van het reeelkohier, een belasting op de huurwaarde,waarbij de eigenaar en gebruiker worden genoemd.  De jaarlijks bijgehouden kohieren lopen van 1713 tot 1805.

De eerste kohieren geven wel een grondpacht aan voor de pastorie (eigenlijk de dominee) van Waaxens, maar geen huis.

Dit zou kunnen betekenen dat er voor 1713 reeds een woning stond.

Het valt op uit de kerkelijke stukken dat het eigendom aan de kerk van Waaxens behoort en niet aan Brantgum. Het is bekend dat de kerk van Waaxens een hele boerderij te Brantgum bezat, misschien is de grondpacht (ook voor Miedwei 3 te Brantgium eigenaar Bernhard de Vries ) die tot 1970 moest worden betaald daarvan ook afkomstig is.

Conclusie is dat dit pand tot het kerkelijk bezit van Waaxens behoorde.

De boerderij wordt meestal door de eigenaar zelf bewoond.

In 1728 staat er voor het eerst"huisstede" en in 1741 komt er nog meer verandering. Niet alleen is Jan Hendriks de nieuwe eigenaar maar voor het eerst staat er niet meer "huisstede" maar huis, waarbij stede is doorgekrast wat wel duidt op een tot stand gekomen verandering. Dit alles wijst op 1741 als bouwjaar van het huis.

Dat er reeds sprake is van vroege bebouwing en of bewoning in dit deel van Brantgum kan mogelijk worden bevestigd door een vondst bij het pand Miedwei 9 te Brantgum door dhr. Johannes van Duinen in 1990 van een munt uit 1534. De eigenaar van Miedwei 9 te Brantgum bezat reeds vroeg stemrecht zo vertelde wijlen de heer Rinse Wiersma enkele jaren geleden.Rinse Wiersma (oud koster van de Herv.Kerk te Brantgum) was geboren in begin 1900 te Brantgum en mag als kenner gezien worden van "oud Brantgum".

 

Reeelkohier uit 1713: Jan Mevis geeft grondpacht aan de Pastorie van Waaxens 1 cg en 15 stuivers.Reeelkohier nummer 6 uit 1775: Wopke Jans is eigenaar, Jitse Douwes wordt als huurder vervangen door Pytter Jans, de huurwaarde gaat van 28 cg naar 20 cg. De grondpacht is nog steeds 1 cg en 15 stuivers.

 Een inventaris van de goederen van de Pastorie van Waaxens uit 1835.  (bron archief hervormde gemeente in verband met grondpacht)

Hieruit blijkt dat:

-"Een dito van de Wed. Izak Klazes Ytsma-een gulden en zeventig cents, te Brantgum nummer 5". (eigenlijk zou het f1,75 moeten zijn).

De grondpacht is er in 1886 nog steeds: inkomsten pastoriegoederen Waaxens, nummer 2: J.W.Terpstra, Brantgum f1,68. Wanneer deze grondpacht is afgekocht of dat deze nog steeds bestaat is niet bekend. Uit de koopakten, ingeschreven in de proclamatieboeken van de v.m. gem.Westdongeradeel blijkt dat onder 7a: "Jan Hendriks en Doetje Lammerts, echtelieden te Brantgum (toestemming vragen) op de koop van een huisinge, schuirke en hoving staande en gelegen voorszegde dorpe Brantgum bij Mevis Jans cum uxore (en zijn echtgenoot) wordende bewoont, op den 12 may 1742 vrij van huijringe".

Het huis wordt gekocht van Jan Rinses en Jacob Gosses als armvoogden van Brantgum voor 143 goudgulden  en moet in drie termijnen betaald worden in mei 1742, 1743 en 1744.

Volgens de reeelkohieren wordt het huis pas in 1740 gebouwd. De vraag komt dan ook naar voren zouden die armvoogden dat huis dan in 1742 al weer verkopen?  De armvoogden van Brantgum hebben een huis in bezit waarop grondpacht rust van de predikant van Waaxens!

Er is dan ook maar een conclusie mogelijk het huis moet in 1740 wel zijn gebouwd op een plaats waar eerder een huis stond. Dit wordt bevestigd door de afd.kerk.zaken van het archief van de v.m.gem.Westdongeradeel. 

-Antje Eelkes huisvrouw van Wopke Jans onder Bornwird gesterkt een met consent en appbatie van deselve haer man bekent en verklaart bij desen publijck bij strijckgeld verkocht en in eigendom te hebben overgedragen gelijk doe bij desen aan Pijtter Jans en Sara Gerrijts, echtelieden onder Brantgum, seekere mijne huisinge, schuirke en stalling, mitsgaders hovinge, bomen en plantagie cum annexis"   Het huis wordt verkocht voor 250 goudguldens. Wopke Jans huurt te Bornwird een boerderij van Harinxma thoe Slooten. (WD 167, blz.92)

-"Tjerk Sybes en Sieuwke Douwes bekennen aan Sara Gerrijts schuldich te zijn de de zomma van 400 cg,weegens koop van een huizinge en hovinge cum annexis staande te Brantgum".  Er moet 6% rente betaald te worden tot de volledige aflossing, die plaatsvindt op 16 maij 1805. Afgeleid kan worden dat Sara Gerrijts de genoemde som niet mag behouden maar 300 moet geven aan Thomas van Foudgum en Johannes Gosses van Brantgum.

 

- Als in 1749 het Quotisatiekohier wordt opgemaakt wordt onder Brantgum ook vermeld: Jan Hendriks weduwe, arbeidster, gezin van 1 persoon boven 12 jaar en 1 persoon  onder de 12 jaar, vastgestelde belasting :  6 cg - 5 stuivers - 6 oorden  bewoners van Miedwei 5 te Brantgum.

 

BEWONERS VAN "DE Ald Miedhoeke" te BRANTGUM:

Bron bevolkingsregister van de voormalige  gemeente Westdongeradeel.
-Ysaak Klazes Ytsma  meester timmerman en zijn vrouw Sijke Sijbes Mellema. Zij zijn getrouwd in september 1811. Uit de kadastrale gegevens blijkt dat de grondoppervlakte ongeveer 1500 ca bedroeg. De verkoper is Anne Pieters Hoekstra en de koopprijs bedroeg f1340,-  Anne Pieters Hoekstra heeft Miedweg in de winterhet huis voor f495 gekocht van Tjerk Sijbes.    Ytsma leent in februari 1812 f200,- van Harmen Hendriks Metz te Rinsumageest via notaris Jan Klaassesz te Dokkum (akte 12-12-1812) en het onderpand is het huis te Brantgum, nummer 5. Via de volkstelling  in 1829 blijkt dat op hetzelfde adres wonen Ritske Memerda , timmerknecht en Sybe de Vries afkomstig uit Jislum. In 1832 komt Ytsma te overlijden.  Zijn vrouw Sijke woont hierna enkele jaren alleen, ze heeft geen kinderen en trouwt in 1835 met Hein Jaspers Zijlstra. In 1839 tijdens de volkstelling woont ze te Holwerd  terwijl ze in 1882 op 92 jarige leeftijd overlijd te Hantum.
-In 1839 tijdens de volkstelling woont de familie Braaksma in het huis: Jiske Tjerks Braaksma en zijn vrouw Sytske Jacobs Kuipers en de kinderen Tjerk en Renske. Hiernaast wonen er 2 knechten. Het huis wordt gehuurd. Eigenaar  is Jan Siedses Koopmans geboren in 1797 te Ternaard en later Jouke Jans  Krol geboren in 1834 te Holwerd die in 1863 in Brantgum komt wonen op nummer 18. Krol emigreerd in 1893 met zijn gehele gezin  naar Noord Amerika( Holland-Ottawa-Michigan)
-1840-1860  Froukje Durks Humalda geboren in 1791 te Ee woont er alleen. Wat hier precies de achtergrond is onduidelijk.
1860-1880  Thijs Siedses Grijpstra, geboren in 1819 te Brantgum en overleden in 1875 met zijn Miedweg 5gezin. Sijtze Sijtzes Grijpstra geboren in 1833 te Brantgum, arbeider wonende in huis 5 ha, gehuwd met Renske Gooitzens Braaksma van Nijkerk.   Wieger Sybes Terpstra, geboren in 1824 te Holwerd (hoofdbewoner),van beroep gardenier gehuwd met Jeltie Popkes Braaksma,geboren in 1822 te Foudgum.
1880-1900  Sipke Goslings Wiersma, geboren in 1850 te Brantgum, gardenier bewoner van huis 5.
1899 Pieter Gerbens Dijkstra, geboren in 1875, schipper, bewoont huis 6 te Brantgum waaruit blijkt dat er een andere nummering plaatsvindt.
1900-1914 Gerben Johannes Dijkstra,gardenier geboren in 1862 te Ternaard. Heeft Gerben het huis gekocht waar zijn zoon eerst als huurder gewoond heeft ?  In  november 1928 vertrekt hij naar Murmerwoude. Mede eigenaar is Nanne Hoekstra
1930  Anne Harkes Banga, gardenier geboren in 1872 te Aalzum koopt op 15 mei 1930 te Brantgum nummer 6 met zijn vrouw Sieuwke Theunis Haaima met wie hij op 15-10-1921 is getrouwd.
1947 Harke Annes Banga gehuwd met Sjoukje van der Ploeg, in 1958 verbouw en verandering van bestemming. (postkantoor ?)
1974 Johannes van Gunst, geboren in 1921 en van beroep konditoreimeister te Moers West-Duitsland en gehuwd met Elfrieda Kummessplitsing. Miedweg 5: D855 met huis schuur en erf groot 755.
1978 Frederik Adrianus A.van der Berg, geboren  1937 aannemer te den Haag en gehuwd met Hermina E. Hilgerson.  Nummer D 1247: huis,hok en erf  groot 800 ca met zwembad. (bron kadaster)
16-12-1984 tot 30-6-1999 Henk en Lenie de Jager-Zaagemans die op deze datum vertrekken naar Stiens. E mail naar ( rjdjager@gmail.com

Vanaf deze datum vestigen zich de huidige eigenaars de familie Bos.